Nguồn thu từ đất tiếp tục trở thành điểm sáng trong bức tranh tài chính của TP.HCM khi ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong những tháng đầu năm 2026. Theo báo cáo của Thuế TP.HCM, tổng nguồn thu từ đất trên địa bàn thành phố trong 5 tháng đầu năm đạt 29.273 tỷ đồng, tăng hơn 3.600 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.
Kết quả này phản ánh những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính của các dự án bất động sản cũng như nỗ lực tháo gỡ các vướng mắc pháp lý liên quan đến cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở cho người dân.
Thu từ tiền sử dụng đất tăng mạnh
Theo số liệu từ cơ quan thuế, khoản thu từ tiền sử dụng đất tiếp tục là nguồn đóng góp lớn nhất trong cơ cấu thu ngân sách từ đất đai của TP.HCM.
Cụ thể, trong 5 tháng đầu năm 2026, khoản thu này đạt 19.436 tỷ đồng, tăng 4.847 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025, tương đương mức tăng 33%. Đây là mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh thị trường bất động sản mới chỉ đang trong quá trình phục hồi sau giai đoạn khó khăn kéo dài.
Sự gia tăng của nguồn thu từ tiền sử dụng đất chủ yếu đến từ việc nhiều dự án đã hoàn tất công tác xác định giá đất, được phê duyệt nghĩa vụ tài chính và thực hiện nộp ngân sách. Đồng thời, quá trình tháo gỡ các vướng mắc pháp lý cho hàng loạt dự án bất động sản trên địa bàn cũng góp phần giúp nguồn thu tăng đáng kể.
Trong khi đó, nguồn thu từ tiền thuê đất và thuê mặt nước đạt 3.843 tỷ đồng, giảm 1.018 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước, tương ứng đạt 79% kế hoạch. Bên cạnh đó, các khoản thu từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản đạt 5.993 tỷ đồng, giảm nhẹ 161 tỷ đồng, tương đương 97% so với cùng kỳ.
Mặc dù một số khoản thu có dấu hiệu chững lại, nhưng sự bứt phá mạnh mẽ của nguồn thu từ tiền sử dụng đất đã giúp tổng nguồn thu từ đất trên địa bàn thành phố vẫn tăng trưởng tích cực.
Hơn 64.800 tỷ đồng đã có cơ sở pháp lý để thu
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, nguồn thu từ đất trong năm 2026 vẫn còn dư địa rất lớn.
Cơ quan này cho biết tổng nguồn thu dự kiến từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và đấu giá quyền sử dụng đất trong năm nay có thể đạt khoảng 154.855 tỷ đồng.
Đáng chú ý, tính đến ngày 26/5, các hồ sơ đã được xác định giá đất, đang trong quá trình xử lý hoặc đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để triển khai thu ngân sách có tổng giá trị lên tới 64.879 tỷ đồng.
Con số này tương đương khoảng 42% tổng nguồn thu từ đất mà TP.HCM đặt mục tiêu thực hiện trong cả năm 2026.
Theo các chuyên gia, đây là tín hiệu tích cực cho thấy nguồn thu từ đất đai đang dần được hiện thực hóa sau nhiều năm bị ách tắc bởi các thủ tục pháp lý liên quan đến xác định giá đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư.
Nếu các thủ tục còn lại được đẩy nhanh tiến độ trong những tháng cuối năm, TP.HCM hoàn toàn có khả năng đạt hoặc vượt kế hoạch thu ngân sách từ đất đã đề ra.
Cấp gần 18.200 sổ hồng trong 5 tháng
Bên cạnh việc tăng thu ngân sách, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực.
Theo báo cáo, trong 5 tháng đầu năm 2026, các cơ quan chức năng của TP.HCM đã giải quyết cấp giấy chứng nhận cho 18.195 căn nhà.
Ngoài ra, hiện còn khoảng 13.665 hồ sơ đủ điều kiện nhưng chưa được ký cấp giấy chứng nhận do người mua nhà chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính, chủ yếu là lệ phí trước bạ.
Việc đẩy mạnh cấp giấy chứng nhận không chỉ giúp bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn góp phần tăng nguồn thu ngân sách cho thành phố.
Riêng từ khoản lệ phí trước bạ phát sinh trong quá trình cấp giấy chứng nhận, TP.HCM đã thu được khoảng 600 tỷ đồng trong 5 tháng đầu năm.
Đây được xem là nguồn thu bổ sung đáng kể cho ngân sách địa phương, đồng thời cho thấy hiệu quả từ các chương trình tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai và nhà ở.
Hơn 11.000 căn nhà vẫn mắc kẹt vì vướng pháp lý
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác cấp giấy chứng nhận tại TP.HCM vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện còn 35 dự án với tổng cộng 11.354 căn nhà chưa thể hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Một trong những nguyên nhân phổ biến là chủ đầu tư chưa hoàn thành việc bàn giao hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo quy định hoặc chưa bàn giao đầy đủ kinh phí bảo trì 2% cho Ban Quản trị chung cư.
Bên cạnh đó, một số dự án vẫn chưa xác định được hình thức thực hiện nghĩa vụ điều tiết quỹ nhà ở xã hội 20% bằng hình thức nộp tiền. Đây là vấn đề tồn đọng kéo dài tại nhiều dự án nhà ở thương mại trên địa bàn thành phố.
Ngoài ra, việc một số địa phương không mua lại quỹ nhà tái định cư theo kế hoạch cũng dẫn đến khó khăn trong việc xác định nghĩa vụ tài chính phát sinh của chủ đầu tư.
Đáng chú ý, một số dự án còn gặp vướng mắc do doanh nghiệp không phối hợp với cơ quan quản lý hoặc không thể liên hệ được với người đại diện pháp luật của công ty.
Những tồn tại này đang khiến hàng nghìn hộ dân dù đã nhận nhà nhưng vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu theo quy định.
TP.HCM đặt mục tiêu cấp hơn 61.000 giấy chứng nhận trong năm nay
Để giải quyết các tồn đọng và đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận, TP.HCM đã đặt ra các mục tiêu khá tham vọng trong năm 2026.
Theo kế hoạch, thành phố sẽ phấn đấu xử lý khoảng 68.000 hồ sơ đủ điều kiện, trong đó cấp mới 61.200 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở.
Mức này cao hơn khoảng 15% so với số lượng giấy chứng nhận đã được cấp trong năm 2025.
Song song với đó, thành phố cũng đặt mục tiêu tháo gỡ khó khăn cho ít nhất 60 dự án bất động sản đang vướng mắc các thủ tục pháp lý.
Để hoàn thành mục tiêu này, các cơ quan chức năng sẽ triển khai đồng bộ 8 nhóm giải pháp trọng tâm.
Trong đó, đáng chú ý là việc rà soát toàn bộ các dự án chưa được cấp giấy chứng nhận; xử lý các hồ sơ tồn đọng do người dân chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính; tháo gỡ các dự án vướng mắc liên quan đến nghĩa vụ tài chính đất đai; đôn đốc chủ đầu tư bàn giao hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và quỹ bảo trì chung cư.
Ngoài ra, TP.HCM cũng sẽ tập trung giải quyết các trường hợp chưa xác định được phương thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Giới chuyên gia nhận định, nếu các giải pháp được triển khai hiệu quả, nguồn thu từ đất sẽ tiếp tục là một trong những động lực quan trọng giúp TP.HCM tăng thu ngân sách, đồng thời tạo nguồn lực cho đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị trong giai đoạn tới.
