🏢Theo báo cáo cập nhật vĩ mô mới nhất từ Chứng khoán Vietcap, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026 chủ yếu xuất phát từ áp lực rà soát hành chính và quản lý thuế, thay vì phản ánh sự suy yếu trên diện rộng của khu vực sản xuất – kinh doanh.
📈Báo cáo từ Cục Thống kê cho thấy bức tranh khởi nghiệp vẫn duy trì xu hướng rất tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026 (6T 2026), cả nước có 111.693 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức cao kỷ lục từng được ghi nhận trong nửa đầu năm.
Đáng chú ý, tổng vốn đăng ký tăng mạnh 64,8% so với cùng kỳ, đạt 1.352,6 nghìn tỷ đồng. Vốn đăng ký bình quân trên một doanh nghiệp cũng tăng 34,5%, đạt 12,1 tỷ đồng. Những con số này phản ánh quy mô và tiềm lực tài chính của các doanh nghiệp gia nhập thị trường đã được nâng cao rõ rệt.
📉Ở chiều ngược lại, số lượng doanh nghiệp tạm ngừng và rút lui khỏi thị trường ghi nhận mức tăng nhanh. Cụ thể:
- Số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn tăng 6,3%, lên 85.907 doanh nghiệp. Sau khi bù trừ với số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động (đạt 58.149 doanh nghiệp, giảm 5,5%), số doanh nghiệp tạm ngừng ròng tăng tới 43,7%, đạt 27.758 doanh nghiệp.
- Số doanh nghiệp chờ giải thể tăng 21,0% (lên 41.180 doanh nghiệp).
- Số doanh nghiệp hoàn tất giải thể tăng gần gấp đôi (+94,7%), đạt 23.980 doanh nghiệp – mức cao nhất lịch sử trong nửa đầu năm.
📊Hệ quả là tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng 40,6%, lên mức 65.160 doanh nghiệp. Việc hai chỉ số đối nghịch cùng tăng cao khiến lượng doanh nghiệp gia nhập ròng giảm 26,4% so với cùng kỳ, chỉ còn 18.775 doanh nghiệp – mức thấp thứ hai từ trước đến nay.
‼️Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích tại Vietcap nhận định, sự sụt giảm này phần lớn phản ánh việc đẩy nhanh hoàn tất thủ tục giải thể đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu, chứ không phải là làn sóng thất bại của các doanh nghiệp mới thành lập.
👉Nguyên nhân cốt lõi đến từ Chiến dịch rà soát mã số thuế năm 2026. Việc tăng cường quản lý thuế đã thúc đẩy cơ quan chức năng xóa đăng ký các doanh nghiệp tồn đọng nghĩa vụ thuế hoặc không còn hoạt động từ nhiều năm trước. Quá trình “thanh lọc” hành chính này giúp nâng cao chất lượng, độ chính xác của cơ sở dữ liệu quốc gia và mang lại bức tranh thực chất hơn về sức khỏe của khu vực kinh tế tư nhân.
📑Số liệu cũng cho thấy các chính sách hỗ trợ đang phát huy tác dụng rõ rệt. Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026, số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động ghi nhận mức bình quân tháng cao hơn lần lượt 30,3% và 39,3% so với giai đoạn 12 tháng trước đó.
Động lực này được củng cố lớn bởi các ưu đãi từ Nghị quyết 198/2025/QH15 (thông qua ngày 17/05/2025), quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong vòng 3 năm cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thành lập mới, bao gồm cả hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
📈 Triển vọng nửa cuối năm 2026: Duy trì đà tăng trưởng dù áp lực chi phí vẫn hiện hữu
Vietcap dự báo trong nửa cuối năm 2026, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường sẽ tiếp tục giữ ở mức cao do hoạt động dọn dẹp, hoàn tất thủ tục giải thể hành chính vẫn tiếp diễn.Dù vậy, đà gia nhập thị trường và quay trở lại hoạt động của các doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ duy trì xu hướng tích cực nhờ điều kiện kinh tế vĩ mô cải thiện, lạm phát hạ nhiệt và môi trường tiếp cận vốn thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó, các cấu phần hỗ trợ từ Nghị định 20/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/01/2026) sẽ là điểm tựa quan trọng cho khối SME thông qua 4 nhóm giải pháp:
- Hỗ trợ tiền thuê đất trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ.
- Hỗ trợ thuê nhà, đất thuộc tài sản công.
- Miễn, giảm thuế TNDN cho doanh nghiệp đăng ký kinh doanh lần đầu.
- Tổ chức các khóa đào tạo miễn phí về quản trị, kế toán, thuế và nhân sự.
‼️Thách thức cần lưu ý: Dù triển vọng chung là tích cực, nhóm doanh nghiệp SME vẫn đang phải đối mặt với nhiều rào cản nội tại như chi phí vay còn tương đối cao, giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào tăng, đi kèm với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực.
