Vụ việc CEO BH Media Nguyễn Hải Bình bị khởi tố liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả đang gây chấn động giới truyền thông và nội dung số tại Việt Nam. Điều khiến dư luận đặc biệt chú ý là doanh nhân này từng được biết đến như một gương mặt hoạt động mạnh trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền số, đồng thời giữ vai trò Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam (VCCA).
Bộ Công an khởi tố hàng loạt vụ án xâm phạm bản quyền
Ngày 16/5, Bộ Công an cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 5 vụ án hình sự liên quan đến tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Đây được xem là một trong những đợt truy quét lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực bản quyền kỹ thuật số tại Việt Nam.
Trong số các vụ án được công bố, vụ việc xảy ra tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Truyền thông Bihaco (BH Media) nhận được sự quan tâm đặc biệt. Bị can bị khởi tố là Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc BH Media, sinh năm 1982.
Theo thông tin từ Bộ Công an, việc khởi tố được thực hiện sau quá trình điều tra, thu thập tài liệu và chứng cứ liên quan đến hoạt động xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số. Cơ quan điều tra cũng cho biết đang tiếp tục mở rộng vụ án để làm rõ trách nhiệm của các cá nhân và tổ chức liên quan.
CEO 44 tuổi điều hành doanh nghiệp vốn 60 tỷ đồng
BH Media được thành lập năm 2008, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực truyền thông, nội dung số và khai thác bản quyền trên các nền tảng trực tuyến như YouTube, Facebook hay TikTok. Ban đầu, doanh nghiệp có vốn điều lệ 10 tỷ đồng với cơ cấu cổ đông gồm Nguyễn Hải Bình, Đào Xuân Hoàng và Nguyễn Thị Huyền Trang.
Đến cuối năm 2021, công ty tăng vốn điều lệ lên 60 tỷ đồng. Nguyễn Hải Bình nắm gần 80% cổ phần doanh nghiệp, trở thành cổ đông chi phối tại BH Media.
Dù hoạt động trong lĩnh vực truyền thông số đầy tiềm năng, kết quả kinh doanh của BH Media giai đoạn đầu không thực sự nổi bật. Theo dữ liệu doanh nghiệp được công bố, công ty từng liên tục báo lỗ trong các năm 2016 – 2018. Đến năm 2019, BH Media mới ghi nhận lợi nhuận khoảng 669 triệu đồng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này lại sở hữu mạng lưới quản lý nội dung số khá lớn trên YouTube và nhiều nền tảng trực tuyến khác. BH Media từng được xem là một trong những đơn vị tiên phong trong việc quản lý và khai thác bản quyền nội dung số tại Việt Nam.
Loạt lùm xùm bản quyền gây tranh cãi nhiều năm
Trước khi bị khởi tố, BH Media từng nhiều lần vướng tranh cãi liên quan đến vấn đề bản quyền nội dung trên môi trường số.
Một trong những vụ việc gây chú ý nhất là tranh cãi liên quan đến bài hát “Tiến quân ca” – Quốc ca Việt Nam. Tại AFF Cup 2021, trong trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam và Lào, phần Quốc ca trên nền tảng YouTube bất ngờ bị tắt tiếng vì đơn vị phát sóng lo ngại nguy cơ bị đánh bản quyền.
Sự việc lập tức tạo ra làn sóng phản ứng dữ dội trong dư luận. Nhiều người cho rằng không thể để xảy ra tình trạng Quốc ca bị kiểm soát bản quyền trên nền tảng số.
Sau đó, họa sĩ Văn Thao – con trai cố nhạc sĩ Văn Cao – cũng lên tiếng cho rằng việc xác nhận quyền sở hữu đối với “Tiến quân ca”, ca khúc đã được hiến tặng cho nhân dân và Tổ quốc, là điều vô lý.
Không chỉ dừng ở Quốc ca, BH Media còn bị phản ánh liên quan đến nhiều trường hợp “đánh gậy” bản quyền các ca khúc cách mạng và nhạc đỏ trên YouTube.
Đại tá, nhạc sĩ Doãn Nho từng công khai bày tỏ sự bức xúc khi một số ca khúc về Quân đội Nhân dân Việt Nam bị báo vi phạm bản quyền trên nền tảng số. Ông cho rằng những tác phẩm được viết từ ký ức chiến tranh và sự hy sinh của đồng đội không nên bị tranh chấp theo cách gây phản cảm như vậy.
Ngoài ra, BH Media từng vướng lùm xùm với các nghệ sĩ như nhạc sĩ Giáng Son hay NSND Thu Hiền. Một số nghệ sĩ cho rằng đơn vị này đã khai thác hoặc xác nhận bản quyền nội dung khi chưa được cho phép đầy đủ.
Nghịch lý của người làm bản quyền bị điều tra vì xâm phạm bản quyền
Điều khiến vụ việc gây chú ý mạnh nằm ở nghịch lý: người từng hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền lại bị điều tra vì hành vi xâm phạm quyền tác giả.
Nguyễn Hải Bình không chỉ là CEO BH Media mà còn giữ chức Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam (VCCA). Trong nhiều năm, ông thường xuất hiện tại các diễn đàn liên quan đến bảo vệ sở hữu trí tuệ và bản quyền số.
Chính vì vậy, việc ông bị khởi tố khiến dư luận đặt nhiều câu hỏi về hoạt động khai thác bản quyền trên môi trường số hiện nay, đặc biệt là cơ chế quản lý nội dung trên YouTube và các nền tảng xuyên biên giới.
Theo giới chuyên gia, môi trường nội dung số tại Việt Nam vẫn tồn tại nhiều khoảng trống pháp lý liên quan đến quyền sở hữu nội dung, quyền khai thác và cơ chế xác thực bản quyền tự động.
Nhiều trường hợp chủ sở hữu thật sự của tác phẩm gặp khó khăn khi khiếu nại hoặc gỡ bỏ các cảnh báo bản quyền không hợp lý. Trong khi đó, một số đơn vị trung gian quản lý nội dung số lại sở hữu hệ thống kỹ thuật đủ mạnh để đăng ký, xác thực hoặc nhận doanh thu từ các nội dung gây tranh cãi.
Bộ Công an tiếp tục mở rộng điều tra
Không chỉ BH Media, đợt khởi tố lần này còn liên quan đến nhiều doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực giải trí, âm nhạc và nội dung số.
Theo Bộ Công an, các vụ án còn lại gồm Công ty TNHH Lululola Entertainment, nhóm 1900 Group, Công ty TNHH Mây Sài Gòn và Trung tâm Giọng ca để đời. Tổng cộng có 7 bị can bị khởi tố trong đợt này.
Cơ quan điều tra cho biết sẽ tiếp tục làm rõ hành vi vi phạm, đồng thời truy thu các khoản lợi bất chính phát sinh từ hoạt động xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.
Bộ Công an cũng đề nghị các tổ chức, cá nhân đang có hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ chủ động chấm dứt sai phạm, kê khai trung thực và phối hợp với cơ quan chức năng để được xem xét chính sách khoan hồng theo quy định pháp luật.
Vụ việc của BH Media được đánh giá sẽ tạo ra tác động lớn đối với thị trường nội dung số tại Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện pháp lý đơn thuần mà còn phản ánh yêu cầu siết chặt quản lý bản quyền trong kỷ nguyên số, nơi việc khai thác nội dung trực tuyến đang trở thành ngành kinh doanh hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
