✈️ Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, qua đó chỉ ra hàng loạt thiếu sót, vi phạm trong quá trình phê duyệt, đấu thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng tại nhiều gói thầu.
🏗️ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng, được triển khai trong giai đoạn 2020-2026. Mục tiêu của dự án là xây dựng 2 đường cất hạ cánh, 1 nhà ga hành khách cùng hệ thống các công trình phụ trợ đồng bộ, với công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Theo Thanh tra Chính phủ, quá trình triển khai dự án còn tồn tại những hạn chế liên quan đến trình tự, thủ tục phê duyệt dự án, điều kiện năng lực của Ban Quản lý dự án, nguồn vốn thực hiện các dự án thành phần cũng như công tác đấu thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng.
📌 Đối với Dự án thành phần 2, Thanh tra xác định Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã phê duyệt dự án khi chưa hoàn thiện thiết kế cơ sở đối với hạng mục văn phòng và chưa làm rõ đầy đủ các khuyến nghị của Hội đồng Thẩm định Nhà nước. Trưởng Ban Quản lý dự án đảm nhận nhiệm vụ của Giám đốc quản lý dự án nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề theo quy định.
Trong khi đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) bị xác định đã phê duyệt danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho Dự án thành phần 3 trước khi có quyết định phê duyệt dự án. Một số báo cáo nghiên cứu khả thi của các hạng mục cũng được phê duyệt chưa đúng trình tự, trong khi tổng mức đầu tư được tính toán trên cơ sở chưa phù hợp quy định.
⚠️ Thanh tra Chính phủ đánh giá mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án trong giai đoạn đầu chưa tương xứng với quy mô và tính chất của một dự án đặc biệt quan trọng quốc gia. Nhân sự Ban Quản lý dự án tại một số thời điểm cũng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về năng lực hành nghề.
🚧 Nhiều sai phạm trong đấu thầu và thực hiện hợp đồng
Đối với hai gói thầu XD01 và XD02 thuộc Dự án thành phần 2, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều tồn tại trong hồ sơ mời thầu, lập dự toán, thương thảo và thực hiện hợp đồng.
Đáng chú ý, hồ sơ mời thầu Gói thầu XD02 đưa ra tiêu chí kinh nghiệm chưa phù hợp. Dự toán áp dụng sai định mức, khối lượng và đơn giá, làm tăng chi phí dự toán của gói thầu hơn 7 tỷ đồng.
💰 Chủ đầu tư cũng nâng tỷ lệ tạm ứng cho nhà thầu từ 15% lên 20%, không đúng nguyên tắc thương thảo hợp đồng. Một số thiết bị, vật tư được sử dụng không đúng hồ sơ dự thầu; hồ sơ nghiệm thu máy móc, thiết bị chưa đầy đủ; bảo hiểm công trình chưa thực hiện đúng quy định.
Ngoài ra, việc thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận hợp đồng, một số khoản thanh toán chưa đủ điều kiện. Thanh tra cũng phát hiện tình trạng nhiều nhà thầu lập hóa đơn và kê khai thuế giá trị gia tăng không đúng thời điểm.
🔎 Tại Gói thầu 5.6 và 5.10 thuộc Dự án thành phần 3, hồ sơ mời thầu còn nhiều sai sót, tiêu chí đánh giá năng lực chưa phù hợp và quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu còn có vi phạm.
Đặc biệt, hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng đồng USD làm đồng tiền dự thầu nhưng bên mời thầu không phát hiện để yêu cầu làm rõ, sau đó tiếp tục ký hợp đồng bằng USD. Theo Thanh tra Chính phủ, việc này tiềm ẩn nguy cơ thất thoát khi tỷ giá biến động.
ACV cũng chưa thực hiện điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định và chưa thương thảo điều chỉnh đơn giá đối với một số vật liệu thay đổi nguồn gốc. Một số nhà thầu phụ được chấp thuận nhưng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện năng lực.
🔄 Hàng loạt trường hợp bị xác định chuyển nhượng thầu
Một nội dung đáng chú ý trong kết luận thanh tra là việc chuyển nhượng thầu tại nhiều gói thầu.
Tại Gói thầu XD02, một số nhà thầu đã giao lại một phần công việc cho đơn vị khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận. Thanh tra xác định đây là hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2013.
Tại Gói thầu 5.6, một số thành viên liên danh ký hợp đồng với nhà thầu khác để thực hiện một phần công việc có giá trị hơn 87 tỷ đồng, cũng được xác định là hành vi chuyển nhượng thầu.
Đối với Gói thầu 5.10, nhiều nhà thầu chính và liên danh Vietur ký hợp đồng giao lại một phần công việc cho các đơn vị khác với tổng giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định các trường hợp này thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định.
Ngoài ra, ACV và tư vấn giám sát bị xác định đã chấp thuận để nhà thầu IC ICTAS giao hạng mục hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho Ricons, dù hạng mục này không thuộc phạm vi công việc được phép giao cho nhà thầu phụ.
💵 Thanh tra còn phát hiện 8/10 nhà thầu trong liên danh Vietur sử dụng tiền tạm ứng để gửi tiết kiệm có kỳ hạn với tổng số tiền hơn 936 tỷ đồng. Hoạt động này phát sinh hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi và bị xác định không đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo hợp đồng.
🚨 Chuyển thông tin đến Bộ Công an xem xét, xử lý
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm tình trạng chuyển nhượng thầu tại các dự án quan trọng quốc gia.
Căn cứ Luật Thanh tra năm 2025, Thanh tra Chính phủ cũng chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra và xử lý đối với một số nhà thầu có hành vi chuyển nhượng thầu, các vi phạm liên quan đến đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán cùng những nội dung khác nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Cụ thể, tại Gói thầu XD02 có Tổng công ty 36 – CTCP và Newtatco; Gói thầu 5.6 gồm Hancorp, Vinaconex và CTCP Fecon. Tại Gói thầu 5.10, Thanh tra nêu 9/10 nhà thầu chính trong liên danh gồm Hancorp, Phục Hưng, CCI, Vinaconex, Newtecons, Ricons, ATAD, Sol E&C và Hawee, cùng một nhà thầu tư vấn giám sát.
📋 Thanh tra Chính phủ đồng thời kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước, UBND TP Đồng Nai cùng ACV và VATM khẩn trương rà soát, khắc phục các thiếu sót, xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; tăng cường kiểm soát tiến độ, chất lượng dự án và rà soát toàn bộ các gói thầu chưa được thanh tra nhằm chủ động ngăn ngừa sai phạm tương tự.
